Vernieuwing kunstsubsidies leidt tot
onrust
Opnieuw is er gelazer in de
kunstwereld, en opnieuw gaat het om geld. Dat gebeurt elke vier jaar,
maar toch is het dit jaar anders. Het zou namelijk voor het laatst
moeten zijn.
Den Haag (GPD) _Donderdag weten we of Theu Boermans'
Theatercompagnie moet verdwijnen, de stad Utrecht zijn culturele hart
verliest en of de muziekwereld terecht in paniek is omdat
toonaangevende ensembles als Orkest De Volharding en Het Willem
Breuker Collectief worden opgeheven. Ondertussen ligt het Nederlands
Fonds voor de Podiumkunsten Plus (NFPK+), dat voor het leeuwendeel
van die subsidies borg staat, met zichzelf overhoop: de adviseurs
voor de componistensubsidies verwijten de adviseurs voor de
muzieksubsidies een gebrek aan kennis, ervaring en kunde.
In juni al maakte de ooit prestigieuze
Raad voor Cultuur zichzelf bovendien onsterfelijk belachelijk toen
Minister Plasterk weigerde 26 miljoen extra uit te trekken voor de
vernieuwing van het subsidiebestel. De Raad draaide alle nieuwe
adviezen terug en zette de rest vast op het subsidieniveau van 2006,
terwijl de voorgestelde bezuinigingen van kracht bleven. Plasterk was
dolblij, de kunstwereld verbijsterd. Zelden lag men op zo'n grote
schaal met elkaar overhoop, zeker als we ook nog de sfeer aan de top
van Plasterks cultuurministerie meetellen. Daar hebben ze
troubleshooter Ocker van Munster moeten invliegen om de gemoederen te
bedaren.
Ramp
Aanstaande donderdag (morgen) zal een
deel van de bom in het land barsten als dat NFPK+ zijn definitieve
besluiten over de subsidies bekend maakt. Over een kleine maand volgt
minister Plasterk: hij zal dan bekend maken of hij de zwaar
ingeknotte vernieuwing van het podiumkunstenbestel gaat doorvoeren,
of niet.
Maar: is het allemaal zo somber?
Welnee, natuurlijk. Kunst en overdrijving horen bij elkaar. Maar er
gaat wel wat veranderen en we weten inmiddels ook dat die verandering
minder gunstig uitpakt dan de bedenkers hadden gehoopt. De invoering
van een nieuw bestel kost altijd geld. De extra 26 miljoen waar de
Cultuurraad om vroeg, was hard nodig. In acht grote steden wordt iets
nieuws opgezet: een groot theatergezelschap met vast ensemble en
brede doelstelling en een productiehuis waarin nieuwe dingen
ontwikkeld worden. Daarnaast zijn er functies als (jeugd)dans,
jeugdtheater, nieuwe en oude muziek en opera die niet in alle acht
steden te vinden zijn, maar die ook eerlijk en keurig over het land
verdeeld worden. Buiten de randstad krijgen Groningen, Arnhem en
Eindhoven, die al een soort van basisinfrastructuur hadden,
gezelschap van Utrecht en Maastricht. In de drie grote steden worden
dingen juist samengevoegd en geconcentreerd, terwijl sommige grote en
kleine ensembles als overtollig worden weggezet. Zoals onder meer
dreigt voor theatermaker Theu Boermans, Orkest De Volharding en het
Mondriaan Kwartet .Er vallen nu, doordat er 26 miljoen minder te
besteden is dan gehoopt, nog veel meer ensembles en makers buiten de
boot, omdat zij alleen bij voldoende geld aan het werk konden.
Poppetjes
Over de basisinfrastructuur zou de
politiek zich hoe dan ook nauwelijks meer zorgen hoeven te maken. De
functies in die basisinfrastructuur kunnen door willekeurige mensen
en ensembles vervuld worden. Over die poppetjes beslist de Raad voor
Cultuur eens in de zoveel jaar.
De rest, en dat zijn heel erg veel
kleine en middelgrote gezelschappen, collectieven, ensembles en
individuen, kan aankloppen bij het Nederlands Fonds voor de
Podiumkunsten Plus, dat in plaats kwam voor de veelheid aan fondsen
die er tot nu toe bestond. Dat fonds kan zonder inmenging van de
politiek besluiten over de verdeling van de subsidies over de vele
honderden aanvragers.
Als alles dus zou gaan als gedroomd,
zou geen politicus in de komende decennia nog lastig gevallen worden
door bedelende kunstenaars. Het was hoog tijd, zo liet minister
Plasterk onlangs tijdens het VPRO-programma Zomergasten weten, want
iedereen was die vierjaarlijkse tombola een beetje zat.
Willekeur
Wat er dus ook aan ellendeberichten
over subsidieperikelen naar buiten gaat komen: de politiek heeft zich
van de kunst afgekeerd. Mocht Theu Boermans' Theatercompagnie bij de
politiek aankloppen om redding, dan kan dat alleen als die politiek
de gemaakte afspraken over de basisinfrastructuur overhoop gooit. Dat
zal niet gebeuren. Ook Willem Breuker zal het moeten hebben van de
goodwill van individuele commissieleden van het NFPK+, collega's
veelal, die aan niemand behalve zichzelf en de directeur van het
fonds verantwoording schuldig zijn. Zo blijkt het systeem nog voor
het goed en wel draait uitermate kwetsbaar, want nu de democratische
toetsing wegvalt kan willekeur de kop op steken.
Grondwetmaker Thorbecke verkondigde
anderhalve eeuw geleden dat politici zich niet inhoudelijk met kunst
moesten bemoeien. Anno 2008 heeft hij zijn zin. Maar anders dan
verwacht lijkt geen kunstenaar daar tot nu toe blij mee.
|
Voorpagina 
